سرماخوردگی تمام شده، ولی بینی هنوز باز نمی‌شود. گونه‌ها و پیشانی سنگین شده‌اند و خم که می‌شوید، سرتان تیر می‌کشد. این حالت اغلب سینوزیت است. خبر خوب این است که درمان سینوزیت در بیشتر موارد در خانه انجام می‌شود و به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارد.
توجه: این مطلب برای آگاهی است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد. اگر علائم شدید است یا بدتر می‌شود، با پزشک مشورت کنید.
سینوزیت چیست و چرا بعد از سرماخوردگی می‌آید؟
سینوس‌ها فضاهای کوچک و پر از هوا پشت گونه‌ها، پیشانی و اطراف چشم هستند. این فضاها به داخل بینی راه دارند و مخاطشان از آنجا تخلیه می‌شود. طبق سرویس سلامت بریتانیا (NHS)، در سینوزیت پوشش داخلی سینوس‌ها ورم می‌کند. مخاط دیگر درست بیرون نمی‌رود و احساس گرفتگی درست می‌شود.
به گفته NHS، سینوزیت بعد از سرماخوردگی یا آنفلوانزا شایع است. علت آن بیشتر وقت‌ها ویروس است، نه باکتری. دانشنامه مدلاین‌پلاس آلرژی، پولیپ بینی، انحراف تیغه بینی و سیگار را هم از عوامل خطر می‌داند. پرواز و تغییر فشار هوا هم می‌تواند زمینه‌ساز باشد.
نشانه‌های سینوزیت
- درد، فشار و حساسیت دور گونه‌ها، چشم‌ها یا پیشانی
- بینی گرفته یا آبریزش بینی
- کم شدن حس بویایی
- ترشح سبز یا زرد از بینی
- تب، سردرد، دندان‌درد یا بوی بد دهان
- سرفه که اغلب شب‌ها بدتر است و ترشح پشت حلق
مدلاین‌پلاس می‌گوید سینوزیت حاد در بزرگسالان معمولاً دنبال سرماخوردگی‌ای می‌آید که بعد از هفت تا ده روز بهتر نشده یا بدتر شده است. بچه‌های کوچک ممکن است بدقلق شوند، بد غذا بخورند و از دهان نفس بکشند.
سینوزیت را از نظر مدت هم دسته‌بندی می‌کنند. طبق صفحه سینوزیت مدلاین‌پلاس، نوع حاد تا چهار هفته طول می‌کشد. اگر علائم بیش از دوازده هفته بماند، به آن سینوزیت مزمن می‌گویند.
درمان سینوزیت در خانه
NHS می‌گوید سینوزیت معمولاً ظرف چهار هفته خودش خوب می‌شود. در این مدت این کارها کمک می‌کنند:
- استراحت کافی، مخصوصاً روزهای اول
- نوشیدن زیاد مایعات مثل آب، چای کم‌رنگ و سوپ گرم
- مسکن‌های رایج مثل استامینوفن یا ایبوپروفن، طبق دستور بروشور یا داروساز. به کودکان زیر ۱۶ سال آسپرین ندهید.
- دوری از چیزهایی که آلرژی‌تان را تحریک می‌کنند، مثل گردوخاک و بوی تند
- سیگار نکشیدن و دوری از دود قلیان و سیگار دیگران
مدلاین‌پلاس گرم کردن ناحیه دردناک و استفاده از بخور را هم مفید می‌داند. یک حوله گرم و نم‌دار روی گونه‌ها حس خوبی می‌دهد. بخور آب گرم در خانه هم آشناست، فقط مراقب باشید صورتتان نسوزد و بچه‌ها را نزدیک آب جوش تنها نگذارید.
شست‌وشوی بینی با آب‌نمک برای درمان سینوزیت
شست‌وشوی بینی با آب‌نمک ساده و ارزان است. NHS این روش را برای سینوزیت خفیف پیشنهاد می‌کند:
- حدود نیم لیتر آب را بجوشانید و بگذارید خنک شود.
- یک قاشق چای‌خوری نمک و یک قاشق چای‌خوری جوش شیرین در آن حل کنید.
- دست‌هایتان را بشویید و بالای سینک بایستید.
- کمی از محلول را در کف دست بریزید و با یک سوراخ بینی بالا بکشید.
- از دهان نفس بکشید و بگذارید آب به سینک برگردد. سعی کنید آب به حلق نرود.
این کار را تا سه بار در روز تکرار کنید و هر بار محلول تازه بسازید. آب لوله‌کشی را بدون جوشاندن برای این کار استفاده نکنید. اسپری‌های آماده آب‌نمک داروخانه هم گزینه راحتی هستند.
اگر هنوز درگیر سرماخوردگی هستید، مطلب درمان سرماخوردگی را هم بخوانید.
آنتی‌بیوتیک کی لازم است؟
خیلی‌ها با اولین ترشح زرد سراغ آنتی‌بیوتیک می‌روند. NHS می‌گوید آنتی‌بیوتیک فقط گاهی لازم می‌شود، چون سینوزیت معمولاً ویروسی است. رنگ ترشح بینی به‌تنهایی نشانه عفونت باکتریایی نیست. مصرف بی‌جای آنتی‌بیوتیک فقط عوارض دارد و به مقاومت میکروبی دامن می‌زند.
اگر درمان لازم باشد، پزشک یا داروساز ممکن است اسپری بینی کورتونی بدهد تا ورم سینوس‌ها کم شود. اگر آلرژی پشت ماجراست، آنتی‌هیستامین هم کمک می‌کند. خودسرانه از قطره‌های بازکننده بینی چند روز پشت سر هم استفاده نکنید و درباره‌اش از داروساز بپرسید.
کی باید پزشک ببینید؟
طبق NHS، در این موارد به پزشک مراجعه کنید:
- بعد از سه هفته مراقبت در خانه بهتر نشده‌اید.
- بعد از هفت روز درمانی که پزشک یا داروساز داده، بهبود ندارید.
- سینوزیت مدام برمی‌گردد.
- کودک ۱۱ ساله یا کوچک‌تر علائم سینوزیت دارد.
در این حالت‌ها زودتر و فوری اقدام کنید: حالتان خیلی بد است، مسکن اثر نمی‌کند یا علائم بدتر می‌شود. سیستم ایمنی ضعیف، مثلاً به خاطر شیمی‌درمانی، هم دلیل مراجعه سریع است. ورم یا قرمزی دور چشم، تغییر دید، سردرد خیلی شدید یا خشکی گردن هم نیاز به رسیدگی اورژانسی دارد.
NHS می‌گوید اگر سینوزیت بعد از سه ماه درمان باقی بماند یا علائم فقط در یک طرف صورت باشد، ممکن است به متخصص گوش و حلق و بینی ارجاع داده شوید. برای سینوزیت مزمن گاهی جراحی با آندوسکوپ پیشنهاد می‌شود.
اگر درباره علائم خودتان یا یکی از اعضای خانواده سؤالی دارید، می‌توانید آن را با دستیار سلامت بهینتو مطرح کنید.
