هوا که سرد می‌شود و مدرسه‌ها شلوغ، نوبت آبریزش بینی و گلودرد هم می‌رسد. خبر خوب این است که درمان سرماخوردگی در بیشتر آدم‌ها کار سختی نیست. بدن خودش ویروس را شکست می‌دهد. کار ما این است که در این چند روز حالمان بهتر باشد و بیماری را به بقیه ندهیم.
توجه: این مطلب فقط برای آگاهی است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد. اگر باردارید، بیماری زمینه‌ای دارید یا برای کودک کوچک نگرانید، قبل از مصرف هر دارویی با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
سرماخوردگی چیست و چقدر طول می‌کشد؟
سرماخوردگی یک عفونت ویروسی بینی و گلوست. به گفته مدلاین‌پلاس، علائم معمولاً دو تا سه روز بعد از تماس با ویروس شروع می‌شود. بیشترین سرایت هم در همین دو سه روز اول است.
علائم رایج این‌هاست: گرفتگی و آبریزش بینی، عطسه، خارش گلو، سرفه و کمی خستگی. بزرگسال‌ها معمولاً تب ندارند یا تبشان خفیف است. بچه‌های کوچک بیشتر تب می‌کنند.
سرویس سلامت بریتانیا (NHS) می‌گوید بیشتر آدم‌ها ظرف یک تا دو هفته خوب می‌شوند. در بچه‌ها ممکن است کمی بیشتر طول بکشد.
فرقش با آنفولانزا
سرماخوردگی آرام‌آرام شروع می‌شود و بیشتر بینی و گلو را درگیر می‌کند. آنفولانزا ظرف چند ساعت می‌آید، بدن‌درد و تب بالا دارد و آدم را زمین‌گیر می‌کند. اگر علائمتان شبیه دومی است، پیگیری پزشکی جدی‌تر لازم است.
درمان سرماخوردگی در خانه: کارهایی که واقعاً کمک می‌کند
هیچ دارویی سرماخوردگی را زودتر تمام نمی‌کند. اما این کارها علائم را قابل‌تحمل‌تر می‌کند:
- استراحت: یکی دو روز خانه ماندن فقط به نفع خودتان نیست. همکارها و هم‌کلاسی‌ها هم مریض نمی‌شوند.
- مایعات کافی: آب، چای کم‌رنگ و سوپ. همان سوپ جو یا آش ساده‌ای که مادربزرگ‌ها می‌پزند، هم گرم است و هم آب بدن را تأمین می‌کند.
- غرغره آب نمک: NHS آن را برای آرام کردن گلودرد بزرگسالان پیشنهاد می‌کند. برای بچه‌ها مناسب نیست.
- عسل و لیمو: نصف لیمو و یکی دو قاشق چای‌خوری عسل در یک لیوان آب جوشیده گرم، گلو را نرم می‌کند. به نوزاد زیر یک سال هرگز عسل ندهید.
- بخار: چند دقیقه نشستن در حمامی که دوش آب گرمش باز است، گرفتگی بینی را باز می‌کند. بچه را بالای کاسه آب داغ نگذارید، چون خطر سوختگی دارد.
سیگار و قلیان را هم کنار بگذارید. NHS می‌گوید دود سیگار علائم را بدتر می‌کند.
آنتی‌بیوتیک، ویتامین C و داروهای سرماخوردگی
خیلی‌ها با اولین عطسه سراغ آموکسی‌سیلین مانده در کابینت می‌روند. این کار نه‌تنها کمکی نمی‌کند، بلکه به مقاومت میکروبی دامن می‌زند. سرماخوردگی را ویروس ایجاد می‌کند و آنتی‌بیوتیک روی ویروس اثری ندارد. مدلاین‌پلاس و NHS هر دو روی این نکته تأکید دارند.
زرد یا سبز شدن ترشح بینی بعد از چند روز هم طبیعی است. به گفته مدلاین‌پلاس، این تغییر رنگ به‌تنهایی دلیلی برای آنتی‌بیوتیک نیست.
درباره ویتامین C، سیر یا گیاه اکیناسه، شواهد محکمی وجود ندارد که سرماخوردگی را کوتاه‌تر کنند. داروهای بدون نسخه مثل مسکن یا قطره ضداحتقان ممکن است علائم را کم کنند، اما بیماری را زودتر تمام نمی‌کنند.
چند احتیاط مهم:
- به کودکان و نوجوانان زیر ۱۶ سال آسپرین ندهید.
- داروهای سرفه و سرماخوردگی برای کودکان زیر ۴ سال توصیه نمی‌شود.
- اسپری ضداحتقان بینی را بیشتر از یک هفته مصرف نکنید، چون گرفتگی را بدتر می‌کند.
- چند داروی ترکیبی را با هم نخورید. ممکن است یک ماده مثل استامینوفن را دو بار مصرف کنید.
انتخاب دارو را به داروساز بسپارید، مخصوصاً در بارداری، شیردهی یا برای بچه‌ها.
کی درمان سرماخوردگی در خانه کافی نیست؟
طبق راهنمای NHS و مدلاین‌پلاس، در این حالت‌ها به پزشک مراجعه کنید:
- تب بیشتر از سه روز طول بکشد یا خیلی بالا باشد.
- تنگی نفس، خس‌خس یا درد قفسه سینه دارید.
- علائم بعد از ۱۰ روز بهتر نشده یا رو به بدتر شدن است.
- سرفه بیشتر از سه هفته ادامه پیدا کرده است.
- دیابت، بیماری قلبی، ریوی یا کلیوی دارید یا سیستم ایمنی‌تان ضعیف است.
- درباره حال فرزندتان نگرانید.
سرماخوردگی گاهی به عفونت سینوس، گوش یا ریه می‌رسد. پس اگر بعد از چند روز بهتری دوباره حالتان بد شد، آن را جدی بگیرید.
جلوی سرایت را بگیرید
ویروس سرماخوردگی با عطسه و سرفه پخش می‌شود و تا ۲۴ ساعت روی دست و سطوح می‌ماند. دست‌ها را مرتب با آب و صابون بشویید. موقع عطسه از دستمال کاغذی استفاده کنید و زود دورش بیندازید. حوله و لیوان را با بقیه خانواده شریک نشوید.
خواب کافی و دوری از دود سیگار هم به سیستم ایمنی کمک می‌کند. برای عادت‌های بیشتر، مطلب سیستم ایمنی و عادت‌های روزانه در وبلاگ بهینتو را بخوانید. اگر سؤالی درباره علائمتان دارید، می‌توانید از دستیار سلامت بهینتو هم کمک بگیرید.
