پاییز که می‌رسد، صدای سرفه در خانه و محل کار زیاد می‌شود. سرماخوردگی تمام شده ولی سرفه هنوز مانده و شب‌ها نمی‌گذارد بخوابید. خبر خوب این است که درمان سرفه در بیشتر موارد با چند کار ساده در خانه شروع می‌شود و خود سرفه هم کم‌کم از بین می‌رود.
توجه: این مطلب برای آگاهی است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد. اگر تنگی نفس، درد قفسه سینه یا خلط خونی دارید، منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
سرفه چرا می‌آید و چقدر طول می‌کشد؟
سرفه راه بدن برای پاک کردن مجاری تنفسی است. شایع‌ترین علت آن عفونت ویروسی است، مثل سرماخوردگی و آنفولانزا. طبق سرویس سلامت بریتانیا (NHS)، بیشتر سرفه‌ها ظرف ۳ تا ۴ هفته خودشان خوب می‌شوند.
علت‌های دیگری هم هست. سیگار و قلیان، رفلاکس معده، حساسیت فصلی و ترشحی که از پشت بینی به گلو می‌ریزد از آن جمله‌اند. اگر سرفه بیشتر از ۸ هفته بماند، به آن سرفه مزمن می‌گویند و حتماً باید علتش پیدا شود.
درمان سرفه در خانه: کارهایی که کمک می‌کند
این کارها سرفه را یک‌شبه قطع نمی‌کنند. ولی گلو را آرام می‌کنند و به بدن فرصت بهبود می‌دهند:
- استراحت کنید و تا حالتان بهتر نشده، کار سنگین نکنید.
- مایعات زیاد بنوشید. آب ولرم، چای کم‌رنگ و سوپ گرم گلو را مرطوب نگه می‌دارند.
- یک قاشق عسل در آب گرم با کمی لیمو امتحان کنید. به گفته NHS شواهد فایده آن محدود است، اما خیلی‌ها حس می‌کنند گلویشان آرام‌تر می‌شود.
- بخور آب گرم را با احتیاط امتحان کنید. کاسه آب جوش را دور از دسترس بچه‌ها بگذارید تا کسی نسوزد.
- از دود دوری کنید. دود سیگار، قلیان و ویپ، حتی دود دست‌دوم، سرفه را بدتر می‌کند.
راهنمای دولتی سلامت استرالیا (healthdirect) هم توصیه می‌کند در این روزها قهوه و الکل را کم کنید. این‌ها گلو را خشک‌تر می‌کنند. اگر بیماری کلیه یا قلب دارید، مقدار مناسب مایعات را از پزشک بپرسید.
شربت سرفه و دارو: انتظار واقع‌بینانه
قفسه داروخانه پر از شربت و قرص مکیدنی است. این‌ها ممکن است سرفه را کمی کمتر کنند، اما علت را درمان نمی‌کنند. NHS می‌گوید داروهای ضداحتقان و داروهای کدئین‌دار سرفه را متوقف نمی‌کنند.
آنتی‌بیوتیک هم برای سرفه ویروسی فایده‌ای ندارد. آن را فقط وقتی مصرف کنید که پزشک تشخیص عفونت باکتریایی داده باشد. قبل از خرید هر دارویی، به‌خصوص در بارداری یا اگر داروی دیگری مصرف می‌کنید، با داروساز مشورت کنید.
درمان سرفه در کودکان
بچه‌ها حساب جدایی دارند. به نوزاد زیر یک سال هرگز عسل ندهید. لیوان چای و آب داغ را هم از دسترس بچه‌های کوچک دور نگه دارید.
طبق healthdirect، داروهای سرفه و سرماخوردگی را نباید به کودک زیر ۶ سال داد. برای بچه‌های ۶ تا ۱۱ سال هم فقط با نظر پزشک یا داروساز. برای بچه کوچک، مایعات کافی، استراحت و هوای تمیز خانه بهترین کمک است.
اگر بچه موقع نفس کشیدن صدای خس‌خس می‌دهد، دنده‌هایش موقع نفس فرو می‌رود یا لب‌هایش کبود شده، فوراً او را به اورژانس ببرید.
کی درمان سرفه کار پزشک است؟
در این حالت‌ها نوبت دکتر بگیرید:
- سرفه بیشتر از ۳ هفته طول کشیده است.
- بی‌دلیل وزن کم کرده‌اید یا تب دارید.
- خلط سبز و غلیظ دارید یا سرفه خواب شبتان را به هم می‌زند.
- سیستم ایمنی‌تان ضعیف است، مثلاً دیابت دارید یا شیمی‌درمانی می‌شوید.
این نشانه‌ها فوری‌اند و باید همان روز کمک بگیرید:
- تنگی نفس، طوری که نمی‌توانید بدون نفس‌نفس زدن حرف بزنید.
- درد قفسه سینه، به‌خصوص اگر به بازو، پشت یا فک برسد.
- سرفه همراه با خون.
- سرفه‌ای که شدید است، سریع بدتر می‌شود یا قطع نمی‌شود.
در مدلاین‌پلاس هم درباره علت‌های مختلف سرفه بیشتر بخوانید.
چند عادت برای فصل سرما
دست‌ها را مرتب بشویید، به‌خصوص قبل از غذا و بعد از رفت‌وآمد با مترو و اتوبوس. موقع سرفه دهانتان را با آرنج یا دستمال بپوشانید. اگر تب دارید یا حالتان خوب نیست، چند روز در خانه بمانید تا همکار و هم‌کلاسی بیمار نشوند. هوای خانه را هم هر روز چند دقیقه عوض کنید.
برای مطالب بیشتر درباره سرماخوردگی و سلامت خانواده، به وبلاگ بهینتو سر بزنید. اگر درباره سرفه خودتان یا بچه‌تان سؤالی دارید، می‌توانید آن را با دستیار سلامت بهینتو مطرح کنید.
