نوزاد که به دنیا می‌آید، اولین سؤال خیلی از مادرها این است: «شیرم کافی است؟». شیردهی به نوزاد کاری طبیعی است، اما همیشه از روز اول راحت پیش نمی‌رود. چند روز طول می‌کشد تا شما و بچه با هم هماهنگ شوید. این طبیعی است و دلیلی برای ناامیدی نیست.
توجه: این مطلب فقط برای آگاهی است و جای معاینه پزشک، ماما یا مشاور شیردهی را نمی‌گیرد. اگر نگران وزن یا حال نوزادتان هستید، حتماً با آن‌ها مشورت کنید.
چرا شیر مادر این‌قدر مهم است؟
سازمان جهانی بهداشت توصیه می‌کند شیردهی در همان ساعت اول بعد از تولد شروع شود. تا شش ماهگی هم نوزاد فقط شیر مادر بخورد، حتی آب نه. بعد از شش ماه غذای کمکی شروع می‌شود و شیر مادر می‌تواند تا دو سالگی یا بیشتر ادامه پیدا کند.
طبق همین گزارش، شیر مادر بچه را در برابر اسهال و ذات‌الریه محافظت می‌کند. خطر اضافه وزن در سال‌های بعد را هم کم می‌کند. مادر هم سود می‌برد: خطر سرطان پستان و تخمدان در زنانی که شیر داده‌اند کمتر است.
شیردهی به نوزاد در روزهای اول
چند روز اول، پستان‌ها مایعی غلیظ و زرد طلایی می‌سازند به اسم آغوز. مادربزرگ‌ها به آن «ماک» هم می‌گویند. حجمش کم است، اما خیلی مغذی است. به گفته سرویس سلامت بریتانیا (NHS)، نوزاد در هر وعده فقط حدود یک قاشق چای‌خوری آغوز لازم دارد. پس اگر شیر زیادی نمی‌بینید، نگران نشوید.
معمولاً دو تا چهار روز بعد از زایمان، پستان‌ها پرتر می‌شوند. این یعنی شیر اصلی دارد می‌آید. تماس پوست با پوست هم خیلی کمک می‌کند. نوزاد را فقط با پوشک روی سینه برهنه‌تان بگذارید. گرم و آرام می‌شود و راحت‌تر پستان را می‌گیرد. این کار بعد از سزارین هم شدنی است.
هر چند وقت یک‌بار شیر بدهم؟
NHS می‌گوید نوزاد در روزهای اول ممکن است هر یک تا سه ساعت شیر بخواهد. در هفته‌های اول، دست‌کم هشت تا دوازده بار در شبانه‌روز طبیعی است. شیر دادن شبانه هم مهم است، چون به بیشتر شدن شیر کمک می‌کند.
بدن شما بر اساس تقاضا شیر می‌سازد. هر چه بچه بیشتر بمکد، شیر بیشتری تولید می‌شود. برای همین شیر خشک یا پستانک در هفته‌های اول، اگر پزشک توصیه نکرده باشد، ممکن است شیر شما را کم کند. نوزادی که شیر مادر می‌خورد هم «پرخوری» نمی‌کند.
وضعیت درست در شیردهی به نوزاد
خیلی از دردها و زخم‌های نوک پستان از گرفتن نادرست پستان شروع می‌شود. چند نکته از راهنمای NHS:
- اول خودتان راحت بنشینید. یک بالش زیر دست بگذارید و شانه‌ها را شل کنید.
- سر و بدن نوزاد در یک خط باشد و صورتش رو به پستان.
- بچه را به سمت پستان ببرید، نه پستان را به سمت بچه.
- بینی نوزاد هم‌سطح نوک پستان باشد. صبر کنید دهانش کامل باز شود.
وقتی درست گرفته باشد، چانه‌اش به پستان چسبیده و بینی‌اش آزاد است. گونه‌هایش گرد و پر دیده می‌شود. بخش تیره بیشتری از هاله پستان بالای لب بالایی‌اش پیداست. اگر درد شدید دارید، انگشت کوچکتان را آرام گوشه دهانش ببرید، مکش را قطع کنید و دوباره امتحان کنید.
از کجا بفهمم نوزاد سیر شده؟
ترازو همه‌چیز نیست. این نشانه‌ها کمک می‌کنند:
- بعد از چند روز اول، دست‌کم شش پوشک خیس در روز
- از حدود روز سوم، مدفوع زرد خردلی و نرم به جای مدفوع سیاه و چسبناک
- شنیدن صدای قورت دادن و مکیدن‌های آرام و بلند
- آرام بودن بچه بعد از شیر و ول کردن پستان به‌خودی‌خود
کمی کاهش وزن در هفته اول طبیعی است. اما اگر وزن نوزاد بالا نمی‌رود و مدام بی‌قرار است، در اولین فرصت به ماما یا پزشک اطفال سر بزنید. زردی شدید، خواب‌آلودگی زیاد و بی‌میلی به شیر هم دلیل مراجعه سریع است.
کی باید کمک بگیرم؟
اگر نوک پستان ترک خورده و خونریزی دارد، کمک بگیرید. اگر جایی از پستان قرمز، داغ و دردناک شد یا تب و لرز پیدا کردید هم به پزشک مراجعه کنید. این‌ها ممکن است نشانه التهاب یا عفونت پستان باشند.
درباره هر دارویی که مصرف می‌کنید هم از پزشک بپرسید. مدلاین‌پلاس یادآوری می‌کند که بعضی داروها و الکل وارد شیر می‌شوند. البته بیشتر مادرهایی که بیماری دارند، باز هم می‌توانند شیر بدهند.
شیردهی به نوزاد خسته‌کننده است، به‌خصوص شب‌ها. از همسر و خانواده بخواهید کارهای خانه را بر عهده بگیرند تا شما استراحت کنید. اگر غم و بی‌حوصلگی‌تان بیشتر از دو هفته طول کشید، مطلب افسردگی پس از زایمان را بخوانید. برای سؤال‌های دیگرتان هم می‌توانید از دستیار سلامت بهینتو کمک بگیرید.
