هوا که سرد می‌شود، گلودرد هم سر و کله‌اش پیدا می‌شود. صبح بیدار می‌شوید و قورت دادن آب دهان هم سخت است. خبر خوب این است که درمان گلودرد در بیشتر موارد در خانه انجام می‌شود. فقط باید بدانید کی کار از خانه گذشته است.
توجه: این مطلب فقط برای آگاهی است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد. اگر باردار هستید، بیماری زمینه‌ای دارید یا گلودرد در کودک زیر پنج سال است، با پزشک مشورت کنید.
چرا گلودرد می‌گیریم؟
بیشتر گلودردها کار ویروس‌اند. همان ویروس‌هایی که سرماخوردگی، آنفولانزا یا کووید می‌دهند. طبق سایت سلامت دولت استرالیا (healthdirect)، گلودرد ویروسی معمولاً تا حدود ده روز خودش خوب می‌شود.
گاهی هم باکتری مقصر است. شایع‌ترینش استرپتوکوک گروه A است که به آن گلودرد چرکی می‌گویند. مدلاین‌پلاس آلرژی، سیگار و التهاب لوزه را هم از علت‌ها می‌داند. هوای خشک خانه وقتی بخاری روشن است هم گلو را اذیت می‌کند.
ویروسی یا چرکی؟ چند سرنخ
فقط پزشک با معاینه یا آزمایش می‌تواند مطمئن بگوید. اما چند نشانه کمک می‌کند حدس بزنید:
- سرفه، آبریزش بینی و عطسه بیشتر با گلودرد ویروسی همراه است.
- چرک یا لکه‌های سفید روی لوزه، غدد متورم و دردناک گردن، و لکه‌های قرمز روی سقف دهان بیشتر به باکتری می‌خورد.
- در گلودرد باکتریایی گاهی سردرد، دل‌درد، تهوع یا بثورات پوستی هم دیده می‌شود، به‌خصوص در بچه‌ها.
چرا این فرق مهم است؟ چون آنتی‌بیوتیک روی ویروس هیچ اثری ندارد. اما گلودرد چرکی درمان‌نشده ممکن است به عوارضی مثل تب روماتیسمی یا آبسه برسد.
درمان گلودرد در خانه
سرویس سلامت بریتانیا (NHS) این کارها را برای بزرگسالان پیشنهاد می‌کند:
- غرغره با آب‌نمک گرم. نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و بعد از غرغره بیرون بریزید. این روش برای بچه‌های کوچک مناسب نیست.
- مایعات زیاد بنوشید. چای کم‌رنگ، آب ولرم یا سوپ رقیق همه خوب‌اند.
- غذای نرم و خنک بخورید. سوپ جو یا ماست برای چند روز بهتر از نان خشک است.
- استراحت کنید و از دود سیگار و قلیان دور بمانید.
- مکیدن آب‌نبات سفت یا تکه یخ هم کمک می‌کند. ولی این‌ها را به بچه‌های کوچک ندهید چون خطر خفگی دارد.
اگر بخاری خانه هوا را خشک کرده، یک ظرف آب کنارش بگذارید یا از دستگاه بخور استفاده کنید. کمی عسل در چای گرم هم برای بزرگسالان گلو را نرم می‌کند. عسل را به نوزاد زیر یک سال ندهید.
برای درد و تب می‌توانید از داروساز مسکن ساده، قرص مکیدنی یا اسپری گلو بخواهید. قبل از مصرف حتماً بروشور را بخوانید. بعضی داروها در بارداری مناسب نیستند. به کودکان و نوجوانان آسپرین ندهید.
آنتی‌بیوتیک برای درمان گلودرد لازم است؟
بیشتر وقت‌ها نه. NHS می‌گوید آنتی‌بیوتیک معمولاً گلودرد را زودتر خوب نمی‌کند. پزشک فقط وقتی تجویز می‌کند که احتمال عفونت باکتریایی باشد.
خیلی از ما عادت داریم با اولین سوزش گلو سراغ قرص‌های مانده در کابینت برویم. این کار هم به درد گلو نمی‌خورد و هم میکروب‌ها را به دارو مقاوم می‌کند. اگر پزشک آنتی‌بیوتیک داد، دوره را کامل کنید، حتی اگر زود بهتر شدید.
کی باید به پزشک مراجعه کنید؟
این موارد یعنی وقت معاینه است:
- گلودرد بعد از یک هفته بهتر نشده یا روزبه‌روز بدتر شده است.
- تب بالای ۳۸ درجه یا لرز دارید.
- غده‌های گردن بزرگ و دردناک شده‌اند.
- مرتب گلودرد می‌گیرید.
- توده در گردن یا زخم دهانی دارید که بیش از سه هفته مانده است.
- دیابت دارید یا ایمنی بدنتان ضعیف است.
- کم ادرار می‌کنید یا ادرارتان تیره است، یعنی بدن کم‌آب شده است.
بعضی علائم صبر نمی‌خواهند. اگر نفس کشیدن سخت شد، اصلاً نمی‌توانید قورت دهید، آب دهان از دهانتان می‌ریزد یا موقع نفس صدای خس‌خس تیز می‌آید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. سفتی گردن همراه تب هم همین حکم را دارد.
پیشگیری در فصل سرما
دست‌ها را مرتب بشویید و لیوان و قاشق را با بقیه شریک نشوید. واکسن آنفولانزای سالانه هم جلوی یکی از علت‌های گلودرد را می‌گیرد. اگر بیمارید، چند روز در خانه بمانید تا همکار و هم‌کلاسی‌تان مبتلا نشوند.
اگر مطمئن نیستید گلودردتان نیاز به پزشک دارد، سؤالتان را از دستیار سلامت بهینتو بپرسید. درباره درمان سرماخوردگی و سلامت روزمره هم در وبلاگ بهینتو بیشتر بخوانید.
