خیلی از مادرها تا روزی که پزشک فشارشان را بالا ببیند، چیزی از پره‌اکلامپسی نشنیده‌اند. این بیماری معمولاً بعد از هفته ۲۰ بارداری پیدا می‌شود. مشکل اینجاست که علائم پره‌اکلامپسی در شروع اغلب پنهان است. فشار خون بالا و پروتئین در ادرار را خود مادر حس نمی‌کند. برای همین شناختن نشانه‌های هشدار و رفتن سر وقت به معاینه‌ها اهمیت دارد.
توجه: این مطلب فقط برای آگاهی است و جای معاینه را نمی‌گیرد. اگر باردارید و هر کدام از این نشانه‌ها را دارید، همان روز با پزشک یا ماما تماس بگیرید.
پره‌اکلامپسی دقیقاً چیست؟
پره‌اکلامپسی یعنی بالا رفتن فشار خون در بارداری، همراه با آسیب به اعضایی مثل کلیه یا کبد. نشانه رایج این آسیب، پروتئین در ادرار است. علت دقیقش هنوز روشن نیست، اما به جفت ربط دارد. بیشتر موارد خفیف‌اند و با مراقبت خوب، مادر و نوزاد سالم می‌مانند. اگر درمان نشود، ممکن است به تشنج برسد که به آن اکلامپسی می‌گویند.
سازمان جهانی بهداشت فشار خون بالای بارداری را یکی از پنج علت اصلی مرگ مادران می‌داند. همین سازمان تأکید می‌کند که بیشتر این عوارض قابل پیشگیری یا درمان‌اند، به شرط اینکه زود پیدا شوند.
علائم پره‌اکلامپسی را چطور بشناسیم؟
طبق سرویس سلامت بریتانیا (NHS)، این نشانه‌ها را جدی بگیرید:
- سردرد شدیدی که با استراحت خوب نمی‌شود
- تاری دید، دیدن نقطه‌های نورانی یا حساسیت به نور
- درد زیر دنده‌ها، به‌خصوص سمت راست بالای شکم
- ورم ناگهانی صورت، دست‌ها یا پاها
- سوزش سر دل مداوم و استفراغ
- حال عمومی خیلی بد، طوری که «یک چیزی درست نیست»
ورم مچ پا در ماه‌های آخر بارداری خیلی رایج است. مؤسسه ملی سلامت کودک آمریکا (NICHD) هم می‌گوید ورم پا به‌تنهایی معمولاً نشانه مشکل نیست. اما اگر صورت یا دست‌ها یک‌دفعه پف کرد، یا انگشترتان ناگهان تنگ شد، به پزشک خبر بدهید.
چه کسانی بیشتر در خطرند؟
هر مادری ممکن است پره‌اکلامپسی بگیرد. ولی بعضی شرایط احتمالش را بیشتر می‌کند:
- سابقه پره‌اکلامپسی در بارداری قبلی
- فشار خون بالا، دیابت یا بیماری کلیه از قبل از بارداری
- بیماری‌های خودایمنی مثل لوپوس
- بارداری اول یا بارداری دوقلو و بیشتر
- سن ۴۰ سال یا بالاتر
- فاصله بیش از ۱۰ سال از بارداری قبلی
- ابتلای مادر یا خواهر به پره‌اکلامپسی
اگر در بارداری قبلی دیابت بارداری یا فشار بالا داشتید، حتماً در اولین ویزیت به پزشک بگویید.
چرا معاینه منظم از علائم پره‌اکلامپسی مهم‌تر است؟
چون بیماری اغلب بی‌صدا شروع می‌شود. در هر مراقبت بارداری، فشار خون اندازه گرفته می‌شود و گاهی آزمایش ادرار هم انجام می‌شود. این دو کار ساده بیشتر موارد را قبل از بروز علامت پیدا می‌کنند. پس اگر حالتان خوب است، باز هم نوبت‌های مراقبت را عقب نیندازید.
اگر پزشک به پره‌اکلامپسی شک کند، آزمایش خون و سونوگرافی برای بررسی رشد جنین درخواست می‌کند. MedlinePlus توضیح می‌دهد که آزمایش‌های کبد، کلیه و پلاکت خون هم در این مرحله کمک می‌کنند.
درمان و پیشگیری
پره‌اکلامپسی درمان قطعی ندارد جز به دنیا آمدن نوزاد و جفت. تا آن زمان، پزشک وضعیت را مدیریت می‌کند. ویزیت‌ها بیشتر می‌شود، فشار خون با دارو کنترل می‌شود و رشد جنین با سونوگرافی پیگیری می‌شود. در موارد شدید، بستری و گاهی زایمان زودتر از موعد لازم است.
برای مادرانی که در خطر بالا هستند، پزشک ممکن است از اوایل بارداری آسپرین با دوز پایین تجویز کند. NHS تأکید می‌کند این دارو را فقط با نظر پزشک یا ماما شروع کنید. تغذیه سالم، وزن مناسب و تحرک منظم هم به کم شدن خطر کمک می‌کند.
علائم پره‌اکلامپسی بعد از زایمان
خیلی‌ها فکر می‌کنند با تولد نوزاد خطر تمام شده است. اما پره‌اکلامپسی ممکن است در روزها یا هفته‌های اول بعد از زایمان هم پیدا شود. اگر بعد از زایمان سردرد شدید، تاری دید، تنگی نفس یا ورم ناگهانی داشتید، آن را به حساب خستگی شب‌بیداری نگذارید. بعضی مادرها تا چند هفته بعد از زایمان به داروی فشار و چکاپ منظم نیاز دارند.
چه زمانی فوری کمک بگیریم؟
اگر باردارید یا تازه زایمان کرده‌اید و سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم، تنگی نفس، ورم ناگهانی صورت یا تشنج دارید، معطل نکنید. با پزشک یا ماما تماس بگیرید یا به اورژانس زنان بروید. دیر رفتن خطرناک‌تر از یک مراجعه بی‌مورد است.
برای پیگیری سؤال‌های دوران بارداری می‌توانید از دستیار سلامت بهینتو کمک بگیرید و مطالب دیگر وبلاگ بهینتو را هم بخوانید.
