چند بار در ساعت به دستشویی می‌روید و هر بار سوزش دارید؟ تازه برگشته‌اید و باز احساس می‌کنید مثانه پر است؟ این‌ها نشانه‌های آشنای عفونت ادراری است. این عفونت خیلی شایع است و با تشخیص به‌موقع معمولاً سریع خوب می‌شود.
توجه: این مطلب فقط برای آگاهی است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد. اگر باردار هستید، دیابت دارید یا علائم در کودک یا سالمند دیده می‌شود، زودتر با پزشک مشورت کنید.
عفونت ادراری چیست و چرا در زنان شایع‌تر است؟
مجاری ادراری شامل کلیه‌ها، میزنای‌ها، مثانه و پیشابراه است. عفونت می‌تواند هر جای این مسیر را درگیر کند. بیشتر وقت‌ها فقط مثانه گرفتار می‌شود. به آن عفونت مثانه یا سیستیت هم می‌گویند.
طبق مدلاین‌پلاس (کتابخانه ملی پزشکی آمریکا)، این دومین عفونت شایع بدن است. زنان حدود چهار برابر مردان به آن مبتلا می‌شوند.
علت اصلی، باکتری‌های روده است. این باکتری‌ها از راه پیشابراه وارد مثانه می‌شوند. پیشابراه زنان کوتاه‌تر است و باکتری راه کوتاه‌تری تا مثانه دارد.
به گفته سرویس سلامت بریتانیا (NHS)، این افراد بیشتر در خطرند:
- زنان باردار و زنان بعد از یائسگی
- افرادی که سوند ادراری، سنگ کلیه یا بزرگی پروستات دارند
- کسانی که دیابت کنترل‌نشده یا ایمنی ضعیف دارند
- کودکانی که یبوست دارند
- کسانی که در طول روز آب کم می‌نوشند
علائم عفونت ادراری را بشناسید
علائم در بزرگسالان معمولاً واضح است:
- سوزش یا درد موقع ادرار کردن
- تکرر ادرار و فوریت، حتی در طول شب
- ادرار کدر، بدبو یا خونی
- درد یا فشار در زیر شکم
در بچه‌ها ماجرا فرق دارد. کودک ممکن است فقط تب کند، بی‌حال و بدقلق شود یا کم غذا بخورد. گاهی بچه‌ای که مدت‌ها خشک بوده، دوباره جایش را خیس می‌کند.
سالمندان هم ممکن است سوزش را گزارش نکنند. NHS می‌گوید گیجی یا بی‌قراری ناگهانی، یا بدتر شدن بی‌اختیاری ادرار، می‌تواند تنها نشانه باشد. اگر پدربزرگ یا مادربزرگ یک‌باره رفتارش عوض شد، این احتمال را جدی بگیرید.
چه زمانی باید فوراً به پزشک بروید؟
اگر عفونت مثانه درمان نشود، ممکن است به کلیه برسد. عفونت کلیه جدی‌تر است و در موارد نادر به عفونت خون می‌کشد. این نشانه‌ها یعنی باید همان روز پزشک ببینید:
- تب، لرز یا احساس سرمای غیرعادی
- درد پهلو یا کمر، درست زیر دنده‌ها
- تهوع و استفراغ
- خون در ادرار
اگر کسی گیج یا خواب‌آلود شد یا به‌سختی حرف زد، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. زنان باردار، مردان، کودکان و افراد دیابتی هم با اولین علائم باید معاینه شوند.
درمان و مراقبت در روزهای بیماری
پزشک معمولاً با یک آزمایش ساده ادرار تشخیص می‌دهد. گاهی کشت ادرار هم لازم است تا نوع میکروب مشخص شود. درمان اصلی آنتی‌بیوتیک است.
چند نکته مهم را فراموش نکنید:
- آنتی‌بیوتیک را خودسرانه شروع نکنید. داروهای مانده از دفعه قبل یا توصیه همسایه ممکن است به میکروب شما اثر نکند.
- اگر پزشک دارو داد، دوره را کامل کنید. حتی اگر از روز دوم حالتان بهتر شد.
- آب کافی بنوشید تا ادرارتان کم‌رنگ باشد.
- در این روزها قهوه، الکل و آبمیوه‌های صنعتی را کم کنید. NHS این‌ها را محرک مثانه می‌داند.
برای درد و تب می‌توانید با نظر پزشک یا داروساز از مسکن ساده استفاده کنید. NHS می‌گوید آب کرن‌بری و ساشه‌های قلیایی‌کننده ادرار، شواهدی برای کم کردن علائم عفونتِ شروع‌شده ندارند.
پیشگیری از عفونت ادراری با عادت‌های ساده
اگر یک بار این عفونت را تجربه کرده‌اید، احتمالاً نمی‌خواهید تکرار شود. خوشبختانه چند عادت روزمره کمک زیادی می‌کند:
- در طول روز مرتب آب بنوشید. مؤسسه ملی دیابت و بیماری‌های گوارش و کلیه آمریکا (NIDDK) می‌گوید بهترین نوشیدنی آب است.
- ادرار را نگه ندارید. در اداره یا کلاس هم وقتی لازم شد بروید.
- بعد از دستشویی، شستن و خشک کردن را از جلو به عقب انجام دهید.
- بعد از رابطه جنسی ادرار کنید.
- لباس زیر نخی و گشاد بپوشید. شلوارهای خیلی تنگ را کمتر بپوشید.
- از صابون و شوینده‌های معطر برای ناحیه تناسلی استفاده نکنید.
یبوست را هم جدی بگیرید، به‌خصوص در بچه‌ها. اگر سالی چند بار عفونت ادراری می‌گیرید، از پزشک بپرسید علت چیست. گاهی یک مشکل زمینه‌ای مثل سنگ کلیه پشت ماجراست.
اگر علائم دارید و مطمئن نیستید باید پزشک ببینید یا نه، می‌توانید سؤالتان را از دستیار سلامت بهینتو بپرسید. مطالب بیشتر درباره سلامت روزمره را هم در وبلاگ بهینتو بخوانید.
